پس باقى ادويه را بدستور مرتب نمايند و در نسخه صاحب منهاج بجاى روغن كاو روغن بادام شيرين است و مزاج اين جوارش كرم است در اخر درجهء دويم و خشك است در اواسط درجهء سيّم [ جوارش فنجنوش تاليف ابن ماسويه ] جوارش فنجنوش تاليف ابن ماسويه منقول از قرابادين افندى صالح چلبى حكيم باشى ابراهيم سلطان قيصر روم مانع فساد اخلاط و مقوى آلات غذاست صنعت آن پوست هليلهء كابلى پوست هليلهء زرد پوست بليله املهء منقى هليلهء سياه از هريك پنج درم جوزبوا حرف اسارون پودنه فلفل زيرهء كرمانى نانخواه كوله پر زنجبيل ثمر درخت ابلين سنبل الطّيب ابريغ مكّى سعد كوفى از هريك چهار درم خبث الحديد مدبّر بيست درم هليلجات را كوفته بيخته بروغن كاو چرب نموده باقى اجزا را كوفته بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده يك شب بكذارند و با سه وزن ادويه و يا چهار وزن عسل مصفّى معجون سازند جوارش فنجنوش بنسخهء ديكر شيخ رئيس منقول از قانون صنعت آن پوست هليلهء زرد پوست هليلهء كابلى هليلهء سياه املهء منقّى پوست بليله فلفل دارفلفل شيطرج هندى زنجبيل قرنفل سعد كوفى تخم شبت تخم كندنا از هريك ده مثقال خبث الحديد يك‌صد مثقال خبث الحديد را چهارده شبانه‌روز در سركه بخيسانند پس در سايه خشك كرده بروغن بادام شيرين چرب نموده بريان نمايند و بعد از آن بر سنك سماق كذاشته سحق نمايند و با سه وزن ادويه عسل سفيد بقوام آورده بسرشند و يك مثقال و نيم مشك اضافه نمايند و در ظرف چينى پاكيزه نكاه دارند و بعد از شش ماه استعمال نمايند شربتى يك مثقال و بايد كه خبث الحديد را مدت چهارده شبانه روز در سركه بخيسانند هر روز نيمن تبريزى سركه كهنه تازه بر آن ريزند و دو سه مرتبه برهم زنند جوارش فنجنوش ديكر معده را سودمند بود و قوّت مجامعت دهد و كونه را صافى كرداند صنعت آن پوست هليلهء كابلى هليلهء سياه املهء منقّى پوست بليله فلفل سياه دارفلفل زنجبيل شيطرج هندى سعد كوفى پوست زرد اترج خبث الحديد مدبر از هريك ده درم و در نسخهء ديكر توبال حديد نيز ده درم داخل است و در نسخهء ديكر كنجد مقشر ده درم داخلست ادويه را كوفته بيخته بروغن كاو چرب نموده بعسل مصفّى بسرشند شربتى در روز اوّل يك درم و در روز دويّم دو درم و در روز سيم سه درم تا هفت روز هر روز يك درم بيفزايند و بعد از هفت روز هر روز يك درم تناول نمايند و صاحب اختيارات بديعى كفته از هفته نكذرانند جوارش فنجنوش ديكر معده را قوت دهد و باه را زياده كند و سرعت انزال و بواسير را نافع است صنعت آن پوست هليله زرد پوست هليلهء كابلى قسط تلخ شيطرج هندى تخم كرفس خيربوا سليخهء سياه قرنفل بسباسه خولنجان سك المسك از هريك شش درم پوست بليلهء املهء منقى هليلهء سياه نانخواه دارفلفل از هريك چهار درم تودرى سرخ تودرى زرد قرفة الطيب سنبل الطيب جوزبوا فلفل مويه از هريك هشت درم سعد كوفى ده درم زعفران پنج درم مشك تبّتى خالص نيم درم عنبر اشهب يك درم خبث الحديد مدبّر به وزن تمام ادويه ادويه را كوفته بيخته بروغن كاو چرب نموده يك شب بكذارند و روز ديكر سه با چند مجموع ادويه عسل مصفّى سفيد بطريق مقرر مرتب نمايند و بعد از شش ماه استعمال كنند شربتى از دو دانك تا نيم مثقال با شير كوسفند يا كاو ميش بنوشند جوارش فنجنوش حكيم صالح خان مرحوم خال آن قدس سرّه صنعت آن خبث الحديد در سركه انكورى مدبّر نموده سحق بليغ مكرر موافق قاعده كرده يك‌صد مثقال پوست هليلهء كابلى پوست بليله هليلهء سياه فلفل سياه دارفلفل شيطرج هندى زنجبيل سعد كوفى از هريك ده مثقال تخم يونجه تخم كندنا از هريك چهار مثقال ادويه را كوفته بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده بعسل مصفى سه وزن مجموع ادويه كه بقوام آورده باشند بسرشند بعد از آن مشك تبّتى يك مثقال سحق نموده در آن داخل كرده نيكو بسرشند و در ظرف چينى نكاه دارند و بعد از شش ماه استعمال نمايند شربتى دو درم جوارش فنجنوش ديكر نافع از براى اسهال معدى و بواسير و تقويت باه و سرعت انزال صنعت آن پوست هليلهء كابلى هليلهء سياه بليله املهء منقى شيطرج هندى سنبل الطّيب فلفل دارفلفل زنجبيل سعد كوفى از هريك ده درم تخم شبت تخم كندنا از هريك چهار درم خبث الحديد مدبر عسل به وزن مجموع ادويه خبث الحديد را چهار روز در سركه بخيسانند و خشك كنند و نرم بسايند چنان كه بر روى آب بايستد بدستور معجون سازند شربتى دو درم و بعضى مشك تركى دو درم اضافه ميكنند جوارش فنجنوش ديكر صنعت آن خبث الحديد در سركهء انكورى مدبر نموده بدستور مقرر صلايه كرده يك‌صد و سى مثقال پوست هليلهء كابلى پوست بليله املهء منقى در شير كاو پرورده فلفل سياه زنجبيل سعد كوفى شيطرج هندى سنبل الطيب از هريك ده مثقال تخم شبت تخم كزر از هريك چهار مثقال مشك تبتى خالص دو مثقال ادويه را كوفته بيخته بروغن بادام پانزده مثقال چرب نموده بعسل مصفّى سه وزن مجموع ادويه بسرشند [ جوارش فنجنوش ديگر نافع از براى كمى شهوت طعام و غثيان ] جوارش فنجنوش ديكر نافع از براى كمى شهوت طعام و غثيان و مفيد از براى كسى كه طعام در معدهء او جاى نكيرد و از براى رياح امعا سودمند و از براى مردانى كه قادر بر نكاح نباشند صنعت آن هليلهء سياه پوست بليله املهء منقى شيطرج هندى زنجبيل فلفل دارفلفل سعد كوفى سنبل الطيب از هريك ده درم حرف سفيد خبث الحديد كه يك شبانه روز در سركه خيسانيده هفت مرتبه آن را غسل داده پس خشك نموده از هريك وزن بيست درم تخم شبت جوزبوا بسباسه قرنفل از هريك دو درم مشك تبتى دو دانك ادويه را كوفته بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده بعسل سفيد مصفّى بقوام آورده بسرشند شربتى دو درم جوارش فنجنوش منقول از قرابادين قلانسى نافع از براى معده كرم صنعت آن پوست هليلهء كابلى پوست بليله املهء منقى اصل السّوس مقشر كل سرخ منزوع الاقماع اذخر مكى از هريك دو درم خبث الحديد مدبّر مثل وزن مجموع ادويه نبات سفيد بقدرى كه ادويه را بان بسرشند نبات را بكلاب حلّ كرده بقوام آورده ادويه را كوفته بيخته بروغن كاو چرب نموده بان بسرشند شربتى دو درم با شراب تفاح و امثال آن [ جوارش فنجنوش با مشك بنسخهء شيخ رئيس ] جوارش فنجنوش با مشك بنسخهء شيخ رئيس مقوى و مسخن معده نافعست از براى بواسير و زياده مىكند باه را و مجربست صنعت آن پوست هليلهء كابلى پوست بليله املهء منقى فلفل دارفلفل زنجبيل زيرهء كرمانى مدبر تخم شبت تخم كرفس تخم كندنا تخم جرجير تخم شلغم تخم جزر فلنجه سليخهء سياه كل سرخ سعد كوفى دارچينى قرنفل جوزبوا از هريك يك درم بسباسه هيل قاقله سك المسك عود قمارى مشك تبتى از هريك دو درم حب الرشاد سفيد سه اوقيه خبث الحديد مدبر بدستور مقرر به وزن مجموع ادويه را كوفته بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده بعسل سفيد مصفّى بسرشند شربتى دو درم و اين جوارش كرم و خشك است در اواسط درجهء سيّم [ جوارش فنجنوش بنسخهء ديگر از شيخ رئيس ] جوارش فنجنوش بنسخهء ديكر از شيخ رئيس كه باسم معجون فنجنوش ذكر كرده و كفته كه اين معجون نافعست از براى استرخاى